قیمت‌های نفت در بازارهای جهانی این روزها شاهد یکی از شدیدترین جهش‌های قیمتی در سال‌های اخیر است. به گزارش بلومبرگ، قیمت نفت برنت و نفت خام غرب تگزاس در بازه کوتاهی از اواخر بهمن تا امروز به طور چشمگیری افزایش یافته و در برخی لحظات از مرز صد دلار عبور کرده است؛ به طوری که نفت برنت در حدود ۱۰۳ تا ۱۰۴ دلار و گاهی تا ۱۱۹ دلار و نفت خام غرب تگزاس در حدود ۱۰۰ تا ۱۰۳ دلار و حتی تا ۱۱۹ دلار به اوج نوسانات رسیده است. این سطوح قیمتی بالاترین میزان در بیش از یک سال اخیر است و نشان‌دهنده ورود ریسک بالای ژئوپلیتیک به بازار است، ریسکی که نتیجه مستقیم جنگ‌طلبی آمریکا در منطقه، عامل اصلی آن معرفی شده است.
تنش‌های خاورمیانه؛ عامل اصلی تنش‌های بازار
این افزایش عمدتاً ناشی از شروع حملات نظامی ایالات متحده و اسرائیل به ایران است که از اواخر فوریه ۱۴۰۴ آغاز شده است. تنگه هرمز که حدود ۲۰تا ۳۰درصد از نفت خام جهان و حجم قابل توجهی از گاز طبیعی مایع از آن عبور می‌کند، تحت تأثیر شدید این تنش‌ها قرار گرفته؛ تردد نفت‌کش‌ها به شدت کاهش یافته یا متوقف شده، هزینه حمل‌ونقل به رکورد تاریخی رسیده و در برخی مسیرها تا ۱۵دلار به ازای هر بشکه فقط هزینه حمل اضافه می‌کند، و حملات به کشتی‌ها و تهدیدهای مکرر باعث توقف یا تغییر مسیر صادرات نفت از خلیج فارس شده است.علاوه بر این، آسیب به زیرساخت‌های انرژی منطقه مانند پالایشگاه راس تنوره در عربستان، تأسیسات راس لفان در قطر و برخی نقاط در ایران، تولید و صادرات برخی کشورها از جمله ایران، عراق و کویت را کاهش داده یا قطع کرده است.واکنش روانی بازار و سفته‌بازی نیز نقش داشته؛ ترس از طولانی شدن درگیری و احتمال بسته شدن کامل تنگه هرمز باعث خریدهای هیجانی و فشردگی کوتاه‌مدت شده، حجم معاملات آتی به رکورد رسیده و تحلیل‌گران پیش‌بینی‌های قیمتی سال ۱۴۰۴ را افزایش داده‌اند. عوامل جانبی مانند کاهش احتمالی تولید اوپک‌پلاس در واکنش به تنش‌ها و نگرانی از تأثیر تورمی بر اقتصاد جهانی نیز این روند را تشدید کرده است.در این میان، حملات اولیه ایالات متحده و اسرائیل به ایران – که به عنوان عامل آغازگر این زنجیره از اختلالات عرضه شناخته می‌شود – نقش کلیدی در ایجاد این بی‌ثباتی داشته و بازار را به سمت قیمت‌های بالاتر سوق داده است، در حالی که پاسخ‌های متقابل ایران عمدتاً واکنشی به این اقدامات اولیه بوده است.
آزادسازی ذخایر استراتژیک برای برگرداندن آرامش؟
در این میان کشورهای غربی، به ویژه اعضای گروه هفت و آژانس بین‌المللی انرژی، برای مهار این افزایش قیمت تلاش می‌کنند و یکی از ابزارهای اصلی آن‌ها آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت است. فایننشال تایمز و بلومبرگ در دو گزارش جداگانه به این مسئله پرداخته‌اند و نوشته‌اند: وزیران دارایی گروه هفت در حال رایزنی درباره آزادسازی هماهنگ ذخایر نفت استراتژیک هستند و پیشنهادهایی برای رهاسازی ۳۰۰تا ۴۰۰میلیون بشکه از مجموع یک میلیارد و ۲۰۰میلیون بشکه ذخایر استراتژیک اعضای خود هستند.این ذخایر عمدتاً در اختیار کشورهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی مانند ایالات متحده با ذخیره استراتژیک نفت (که حدود چهارصد و پانزده میلیون بشکه دارد)، ژاپن، آلمان، فرانسه و دیگران است. به گزارش رویترز، این ذخایر برای بحران‌های قیمتی طراحی شده‌اند و قبلاً در مواردی مانند حمله روسیه به اوکراین در سال ۱۴۰۱ استفاده شده‌اند.با این حال، گفته می‌شود این ذخایر نمی‌توانند قیمت را برای مدت طولانی پایین نگه دارند؛ آزادسازی حتی در مقیاس بزرگ تنها می‌تواند اختلال چند هفته‌ای یا چند ماهه را پوشش دهد (معادل دو تا سه هفته عبور عادی از تنگه هرمز) و پس از آن، اگر درگیری ادامه یابد یا عرضه پایدار مختل بماند، فشار صعودی دوباره بازمی‌گردد. سی‌ان‌بی‌سی گزارش داده است که این اقدامات بیشتر برای جلوگیری از شوک شدید کوتاه‌مدت مفید هستند تا کنترل بلندمدت قیمت.
نظر شما